02 February, 2013

Mýtur, ályktanir og staðreyndir um offitu

Margt sem við teljum vera staðreyndir um offitu er ekki alltaf vísindalega sannað, sumar þessara "staðreynda" eru stundum einfaldlega bara mýtur eða goðsagnir. Í síðasta tölublaði The New England Journal of Medicine birtist samantekt frá rannsóknarstofnun offitu í Háskólanum í Alabama þar sem alls kyns atriði tengd offitu og þyngdartapi voru tekin saman og sannreynt hvort það væru til haldbær vísindaleg gögn bakvið þau eða ekki. 

Rannsakendur flokkuðu atriðin upp í mýtur, ályktanir og staðreyndir:

Mýtur (sannað sem rangt)
  • Smáar breytingar í inntöku eða eyðslu á orku getur leitt til langtíma þyngdartaps
    • staðreynd = samkvæmt rannsóknum verður þyngdartapið ekki jafn mikið og það er sagt verða við litlar breytingar
  • Að setja upp raunhæf markmið er betra en of stór
    • staðreynd = fólk sem setur sér metnaðarfull markmið á alveg jafn miklar líkur á að léttast eins og einstaklingar sem setja sér lítil og raunhæf markmið
  • Fólk sem léttist hratt frekar en hægt mun ekki léttast jafnmikið til langtíma
  • Það er mikilvægt að vera andlega undirbúin(n) til að léttast annars tekst það aldrei
  • Brjóstagjöf er verndandi gegn offitu síðar á ævinni
  • Einstaklingar brenna um 100-300 hitaeiningum við kynlífsathafnir
    • staðreynd = brennslan er einungis 21 hitaeining

Ályktanir (ekki sannað sem rétt eða rangt)
  • Að borða morgunmat reglulega er verndandi gegn offitu 
    • staðreynd = fólk sem borðar morgunmat á það til að vera grennra en fólk sem borðar ekki morgunmat
  • Snemma í barnæsku er tíminn sem við lærum að hreyfa okkur og matarvenjur okkar sem hafa áhrif á okkur út lífið
  • Að borða meira af ávöxtum og grænmeti hefur áhrif á þyngdartap, hvort sem einhverjar aðrar lífstílsbreytingar eru gerðar í leiðinni eða ekki
    • staðreynd = ávextir og grænmeti hafa samt marga heilsusamlega kosti og eru stútfull af nauðsynlegum næringarefnum þrátt fyrir að þau hafi kannski ekki bein áhrif á þyngdartap
  • Jójó megranir (þegar þyngd fer upp og niður) eru tengdar við hækkandi líkur á dánartíðni
  • Að snarla milli mála stuðlar að þyngdaraukningu og offitu
  • Umhverfi þar sem bætt er við hlaupa- og hjólastígum, gangstéttum og görðum hefur minnkandi áhrif á offitu

Staðreyndir (sannað sem rétt)
  • Þótt erfðir spila stóru hlutverki, þá eru erfðaþættir ekki okkar örlög. Lífstílsbreytingar geta haft áhrif
  • Megranir hjálpa til með þyngdartap en virkar ekki til langtíma
  • Aukin hreyfing eykur heilsu, hver sem líkamsþyngd einstaklingsins er
  • Hreyfing getur hjálpað með þyngdartap
  • Fyrir of þung börn, þá virkar best prógrömm sem foreldrarnir taka þátt
  • Sum lyf hjálpa til með þyngdartap
  • Hjáveituaðgerðir vegna offitu geta leitt til langtíma þyngartaps, minnkað líkur á sykursýki og lækkað dánartíðni